KNF jako organ nadzoru nad rynkiem finansowym

Celem istnienia nadzoru nad rynkiem finansowym jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku, jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości i zaufania, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku, co nabiera szczególnego znaczenia i jest niezwykle istotne w dobie różnych kryzysów i  przesileń.

W polskim ustawodawstwie została przyjęta koncepcja zintegrowanego nadzoru jednego organu nadzoru nad wszystkimi instytucjami finansowymi. Organem tym jest Komisja Nadzoru Finansowego, powołana na podstawie art. 3 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, która rozpoczęła urzędowanie 19.09.2006r.

Wg. Art. 1 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym nadzór KNF obejmuje:

•  Nadzór bankowy
•  Nadzór emerytalny
•  Nadzór ubezpieczeniowy
•  Nadzór nad rynkiem kapitałowym
• Nadzór nad instytucjami płatniczymi, biurami usług płatniczych, instytucjami pieniądza elektronicznego, oddziałami zagranicznych instytucji pieniądza elektronicznego
•  Nadzór nad agencjami ratingowymi
• Nadzór nad spółdzielczymi kasami oszczędnościowo-kredytowymi i Krajową Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową oraz
•  Nadzór uzupełniający nad konglomeratami finansowymi

Podstawowe kompetencje nadzorcze KNF

Podstawową formą działania KNF jako organu administracji publicznej w myśl art. 1 kpa jest rozstrzyganie w drodze decyzji administracyjnych spraw indywidualnych należących do właściwości tego organu.

W praktyce wyróżnia się liczne kompetencje Komisji, służące realizacji celów wskazanych powyżej, których podstawa prawna znajduje się w wielu ustawach szczególnych. Znaczącą rolę odgrywają prerogatywy licencyjne. Komisja udziela więc zezwoleń m.in na prowadzenie działalności maklerskiej, prowadzenie rynku pozagiełdowego, prowadzenie działalności powierniczej przez banki, na przywrócenie akcjom formy dokumentu, udziela zezwoleń na prowadzenie towarzystwa funduszy inwestycyjnych oraz na utworzenie funduszu inwestycyjnego.  Zatwierdza także prospekt emisyjny, prowadzi rejestr inwestorów kwalifikowanych, a w określonych przypadkach po spełnieniu przesłanek  Komisja ma prawo także cofnąć udzielone zezwolenia.

Komisja nakłada także sankcje administracyjne, co również jest niezwykle istotne z perspektywy zapewnienia stabilności i bezpieczeństwa rynku, dyscyplinuje bowiem podmioty uczestniczące w obrocie a także może przeciwdziałać różnym naruszeniom. KNF może stosować sankcje zarówno o charakterze pieniężnym, jak i niepieniężnym. Przykładowo może zastosować sankcję w postaci wykluczenia, na czas określony lub bezterminowo, papierów wartościowych z obrotu na rynku regulowanym albo nałożyć karę pieniężną do wysokości  1 000 000 złotych, bądź zastosować obie sankcje łącznie. Może także nakładać dodatkowe obowiązki, np. w przypadku wydania decyzji stwierdzającej naruszenie przez emitenta obowiązków informacyjnych KNF może nałożyć na niego dodatkowy obowiązek w postaci opublikowania wymaganych informacji w dwóch dziennikach ogólnopolskich.

Dla spełnienia swych celów kara pieniężna powinna stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego i adekwatną do rodzaju i stopnia naruszenia prawa.

Dla unaocznienia dotkliwości wymierzanych kar posłużę się kilkoma wybranymi przykładami z ostatnich miesięcy: kara 1 000 000 zł nałożona we wrześniu na MNI SA za naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy o ofercie, nakładającego obowiązek ogłoszenia wezwania do zapisywania się na sprzedaż lub zamianę akcji w związku z zamiarem nabycia akcji spółki publicznej w liczbie uprawniającej do wykonywania ponad 33% ogólnej liczby głosów;  800 000 zł dla spółki Norica Holding za naruszenie obowiązków informacyjnych związanych ze znacznymi pakietami akcji spółki publicznej Grupa Azoty SA (próba wrogiego przejęcia spółki); czy 400 000 zł dla W Investments SA za naruszenie obowiązków informacyjnych spółki giełdowej.

Kary pieniężne zatem stanowią bodziec zniechęcający do niewykonywania obowiązków nałożonych mocą ustawy, w zamierzeniu ustawodawcy mają być skutecznym instrumentem nadzorczym zapobiegającym powstawaniu bezprawia administracyjnego. Kary niepieniężne np. w postaci zawieszenia obrotu akcjami spółek giełdowych mają spełniać te same zadanie, niestety jednak godzą także pośrednio w akcjonariuszy.

Na zakończenie jeszcze warto wspomnieć, że Komisja Nadzoru Finansowego może także wydawać różnego rodzaju rekomendacje i zalecenia , które oczywiście również mają przyczyniać się do bezpieczeństwa rynku. Nawiązując więc do posta opublikowanego ostatnio na blogu, dotyczącego przestępstwa „phishingu” nadmieniam, że KNF kilka dni temu wydała rekomendację dla banków, SKOK-ów i innych instytucji płatniczych, dotyczącą bezpieczeństwa płatności w Internecie.  Rekomendacja zaleca m. in. by "inicjowanie płatności internetowej, a także dostęp do wrażliwych danych płatniczych" były "chronione silnym uwierzytelnianiem klienta". Z kolei wrażliwe dane płatnicze (dane osobowe, PIN-y itp.) "powinny podlegać ochronie podczas przechowywania, przetwarzania lub przesyłania". W dokumencie możemy przeczytać także, że banki powinny stosować odpowiednią politykę edukacyjną, a także "komunikować się z klientami w sposób umożliwiający im stwierdzenie autentyczności otrzymanych wiadomości[1]. KNF pamięta więc także o naszym bezpieczeństwie. ( ͡° ͜ʖ ͡°)


Sebastian Siembab

---

[1]http://www.bankier.pl/wiadomosc/KNF-wydala-rekomendacje-dot-bezpieczenstwa-transakcji-platniczych-w-internecie-3442312.html